Tháng 8 năm ngoái, lúc viết blog, mình có ngẫm nghĩ 1 chút về niềm vui của việc học. Sau đó cũng… nghĩ tiếp, nhưng chưa nghĩ ra học cái gì bây giờ?
Đến nghỉ lễ A80, sau khi làm chuyến thăm các di tích chiến tranh biên giới, mình quyết định chọn học tiếng Trung. Cái giây phút quyết định là lúc đứng trước nghĩa trang liệt sĩ Trung Quốc, nhìn một loạt ký tự Hán ngữ, lại ngẫm nghĩ “hmm, giá mà mình đọc và hiểu hết mấy ký tự này”.
Thực ra là trước đấy mình cũng khơi khơi muốn học 中文 rồi. Lúc chơi game mình thường vào các server Trung Quốc, nên cũng muốn biết tiếng để nói chuyện cùng đội này. Thỉnh thoảng lúc rảnh đọc lịch sử TQ, mở Google Maps ngắm nhìn cảnh vật đường phố bên đó, và cũng nghĩ là hmm, nếu mình biết tiếng để đọc được lịch sử của nền văn minh vĩ đại này, để có thể đi du lịch ở nước họ, thì hay.
Vậy là đúng ngày 1.9.2025 mình bắt đầu học. Cũng chẳng nghĩ là học để làm gì, cho công việc hay mục đích cụ thể gì, mà đơn giản là mình nhớ cảm giác học và muốn… học một cái gì đó thôi.
Khởi điểm lúc đó là số 0 tròn trĩnh — biết đúng từ nihao.
Công Cụ Học
Ban đầu mình khá băn khoăn khi lựa chọn lộ trình học. Đa phần mọi người học qua 2 giáo trình phổ thông là Giáo Trình Hán Ngữ hay Giáo Trình HSK. Mình có vào hiệu sách xem qua, nhưng thấy không ổn lắm. Phần vì học qua sách khá khô khan, và phần nữa vì thường mọi người học sẽ có người hướng dẫn. Mình tự học chưa chắc đã hợp.
Nên mình quyết định là học qua app. Các app được thiết kế để phân chia level, game hóa, và tạo động lực cho người học dễ dàng. Sau khi thử qua một số app như Duolingo, SuperChinese, mình chọn HelloChinese vì nó khá thân thiện với người mới bắt đầu.
Bên cạnh đó là cũng dùng Hanzi để tra từ điển; Pleco để tạo flashcards; YouTube để luyện nghe; và DeepSeek để hỏi tất tần tật mọi thứ về Hán ngữ.
2 Tiếng Mỗi Ngày
Ngay từ đầu mình xác định mục tiêu thực tế là 2 tiếng/ngày. Và đúng thật là trong 6 tháng qua, gần như cứ đều đặn mỗi ngày mình đều dành ~2 tiếng để học. Phân bổ thời gian vào các tác vụ nhỏ: học nội dung mới, ôn tập, luyện nghe, luyện đọc, ôn từ vựng, luyện nói/viết.
Ban đầu còn hì hục viết từng flashcards từ mới bằng tay. Nhưng sau đó mình nhanh chóng nhận ra là với ngôn ngữ tượng hình như này viết tay rất không hiệu quả, nên là đã bỏ luôn việc viết tay.
Có những hôm thấy chán, chẳng muốn học, nhưng nghĩ đến lời hứa “2 tiếng/ngày” ban đầu là lại thôi cố ngồi dậy học một mục nào đấy. Mỗi ngày trước lúc đi ngủ là đều lôi một truyện tiếng Hán viết theo trình độ ra đọc, đọc đến khi lịm đi buồn ngủ thì thôi.
Thực ra cũng không phải ngày nào cũng 2 tiếng. Học được khoảng 5-6 ngày liên tục là bắt đầu thấy oải, không tập trung được. Dấu hiệu của quá tải. Những lúc này là phải nghỉ 1 hôm cho não hồi phục chứ không cố được, rồi hôm sau lại quay lại học tiếp.
Có những hôm mình thử đẩy lên học 3-4 tiếng, nhưng thực sự là không tải nổi. Càng cố càng không thể tập trung được. Tiếng Hán thực sự là một ngôn ngữ rất khó, và riêng việc nhìn các ký tự tượng hình đã đủ gây áp lực cao cho não phải xử lý thông tin rồi. Nên là chỉ học đến cỡ 2 tiếng là đã muốn dừng. Thực sự không hiểu sao có những người học lên đến 5-6 tiếng/ngày.
Các Dấu Mốc HSK
Học khơi khơi cũng không ổn, mà cần có các mốc kiểm tra để theo dõi chính xác mình đang ở đâu. Mình dùng bài test HSK để đánh giá trình độ. Mốc tối thiểu để “qua” được là 60%.
Ban đầu cũng tính đăng ký thi thật, nhưng nghĩ đến chuyện lại phải sắp xếp nghỉ, đi lại, đóng tiền, áp lực thi cử… mà trong khi mình chỉ học cho vui thôi chứ có cần bằng đâu. Nên là thôi, cuối cùng quyết định làm bài thi thử là được. Các bài đều làm trong đúng thời gian quy định y như bài thi thật.
- Ngày 27/9: làm đề HSK1 và được 33/40 (Nghe 13/20, Đọc 20/20). Hôm này làm xong mới nhận ra kỹ năng Đọc khá đơn giản, nhưng Nghe thực sự khoai hơn mình tưởng nhiều.
- Ngày 1/11: làm HSK2 được 50/60.
- Ngày 27/12: làm HSK3 được 69/80 (nghe 37/40, đọc 26/30, viết 7/10).
- Ngày 22/2 (hôm nay): làm đề HSK4 được 70/100 (nghe 30/45, đọc 27/40, viết 13/15). 5 câu viết cuối là không có người chấm nên mình cho DeepSeek chấm.
Ban đầu mình dự tính để chạm mốc HSK4 chắc phải mất ~8-10 tháng, nên lúc tra kết quả được 70/100 câu khá là bất ngờ là mình đã (vừa sát) qua được. Không bõ công Tết không đi chơi đâu mà ngồi nhà hì hục vật lộn với đống đề HSK4.
Nhưng thực tế nhận ra là bài thi HSK chẳng thể hiện nhiều về năng lực ngôn ngữ thực tế. Phần lớn các câu nghe mình chỉ loáng thoáng nghe được, nhưng vẫn bắt đủ từ khóa, và dùng phương pháp loại trừ để chọn ra đáp án đúng. Nó thể hiện kỹ năng giải đề thi nhiều hơn. Cho nên có thể hiểu vì sao có những người thậm chí thi được HSK5, 6 nhưng khả năng dùng tiếng Trung thực tế vẫn rất yếu.
Kỹ năng nói là phần yếu nhất vì mình tự học, không có ai nói cùng. Để phản xạ, nói trôi chảy được, vẫn phải lâu lắm.
6 Tháng Đã Qua
Nhìn lại những flashcard ban đầu mới thấy… nhanh thật. Mới ngày nào còn hì hục viết từng từ căn bản như 你，好，我，是, thoắng cái đã 6 tháng. Thật khó nghĩ là bây giờ mình có thể làm được đề HSK4, và nghĩ lại thấy cũng rất vui vì nỗ lực mình bỏ ra đã được thể hiện chính xác qua bài test.
Tính ra mình đã học 175 ngày, tổng cộng hơn 300 tiếng, và đạt được mốc HSK4/A2. Chắc là ngang với IELTS ~3.5. Với 300 tiếng bỏ ra thì level này cũng hợp lý, chẳng nhanh cũng chẳng chậm. Hiện tại lượng từ vựng của mình mới giới hạn trong khoảng ~1.500 từ phổ thông, nên vẫn chỉ đọc được những nội dung đơn giản. Khả năng nghe vẫn chỉ dừng ở những đoạn hội thoại ngắn, người nói phát âm rõ ràng. Chứ mà nghe người bản xứ bắn 1 tràng, lại còn thêm giọng địa phương và nuốt chữ nữa, là chịu luôn không nghe nổi. Vẫn cần phải luyện tập rất nhiều.
Trải nghiệm học một ngôn ngữ mới từ đầu này cũng cho mình nhiều cái nhìn hay về ngôn ngữ. Cái quan trọng nhất, đấy là nó lâu. Cực kỳ lâu và mất thời gian. Thước đo thời gian không phải bằng tháng, mà là rất nhiều năm của nỗ lực liên tục. Theo nhiều nghiên cứu đã chỉ ra, số giờ học tối thiểu để đạt trình độ trung cấp với một ngôn ngữ khó như tiếng Hán là khoảng 1.000 giờ, và đến mức tạm gọi là trôi chảy là >2.000 giờ. Để được như người bản xứ, >5.000 giờ học.
Vấn đề là càng học lên cao sẽ càng… khó, và hở ra một thời gian không học là lại quên rất nhanh — cực kỳ nản chí và dễ bỏ cuộc. Bảo sao lên các diễn đàn học ngoại ngữ, các câu chuyện thành công chỉ là thiểu số, còn đa số là học một thời gian rồi bỏ.
Hiện tại chương trình học của HelloChinese đã hết, và mình cũng không có ý định học theo HSK nữa mà sẽ chuyển sang đọc/nghe với những thứ mình có hứng thú thực sự. Trước tiên là mình rất muốn đọc Doraemon bằng tiếng Trung.
Doraemon đã gắn bó với tuổi thơ của mình, và mình rất muốn đọc và khám phá lại thế giới đấy bằng một ngôn ngữ mới. Tuy nhiên để đọc được Doremon bằng tiếng Trung cần ~HSK5/B1 trở lên, tức là thực ra mình vẫn chưa đủ trình độ đọc. Hiện tại khi đọc Doraemon mới chỉ hiểu ~70-80%, vẫn còn khá nhiều từ mới. Nhưng thôi đành vừa đọc vừa tra từ điển vậy. Còn hơn là ngồi nghe bài HSK về chủ đề mua vé tàu và xin sếp nghỉ làm, chán lắm rồi :))
Lần tiếp theo mình quay lại chắc là sẽ ở mốc 1.000 giờ. Hy vọng là vẫn duy trì đều và đến Tết năm sau sẽ chạm được mốc này.
